ابى الدنيا - در كتاب « نعت الخائفين » - و ابن جرير و ابن منذر و ابن ابى حاتم و حاكم ( وى حديث را صحيح دانسته ) و ابن مردويه و بيهقى - در كتاب شعب الايمان - از عايشه روايت كرده‌اند كه گفت : از رسول خدا ( ص ) پرسيدم : مقصود از آيه « * ( وَالَّذِينَ يُؤْتُونَ ما آتَوْا وَقُلُوبُهُمْ وَجِلَةٌ ) * » چيست ؟ آيا ممكن است مردى زنا و دزدى كند و شراب بخورد و در عين حال از خدا هم بترسد ؟ فرمود : نه ، و ليكن مقصود اين است كه با اينكه روزه مىگيرد و صدقه مىدهد و نماز مىخواند در عين حال از خدا بترسد و هراس آن داشته باشد كه خدا از او قبول نكند « 1 » . و در مجمع البيان در ذيل جمله * ( « وَقُلُوبُهُمْ وَجِلَةٌ » ) * از امام صادق ( ع ) روايت آورده كه فرمود : معنايش اين است كه مىترسند خدا از آنان قبول نكند . و در روايتى ديگر فرمود : انجام مىدهد در حالى كه هم اميدوار است و هم ترسان « 2 » . و در الدر المنثور است كه عبد الرزاق ، و عبد بن حميد و ابن ابى حاتم از قتاده روايت مىكند كه در ذيل جمله « * ( حَتَّى إِذا أَخَذْنا مُتْرَفِيهِمْ بِالْعَذابِ ) * » گفت : براى ما اينطور گفته‌اند كه اين آيه در باره كفارى كه در جنگ بدر كشته شدند نازل شده « 3 » . مؤلف : الدر المنثور نظير اين روايت را از نسايى و ابن عباس آورده و عبارت آن چنين است كه گفت : « آنها اهل بدرند » « 4 » ولى سياق آيات با مضمون اين دو روايت تطبيق نمىكند . و نيز در همان كتاب آمده كه نسايى و ابن جرير و ابن ابى حاتم و طبرانى و حاكم ، ( وى حديث را صحيح دانسته ) و ابن مردويه ، و بيهقى - در كتاب دلائل - از ابن عباس نقل كرده‌اند كه : ابو سفيان نزد رسول خدا ( ص ) آمد و گفت : اى محمد ! تو را به خدا و به خويشاوندى سوگند مىدهم كه به فرياد ما برس كه از شدت قحطى كار به جايى رسيد كه « علهز » خورديم - علهز كرك آغشته به خون است - اينجا بود كه آيه شريفه * ( « وَلَقَدْ أَخَذْناهُمْ بِالْعَذابِ فَمَا اسْتَكانُوا لِرَبِّهِمْ وَما يَتَضَرَّعُونَ » ) * نازل شد « 5 » . مؤلف : روايات در اين معنا مختلف است و آنچه ما نقل كرديم از ساير روايات به حد وسط نزديكتر است و اين آيه به قحطى مكه اشاره مىكند كه با نفرين رسول خدا ( ص )

--> ( 1 ) الدر المنثور ، ج 5 ، ص 11 . ( 2 ) مجمع البيان ، ج 7 ، ص 110 . ( 3 و 4 ) الدر المنثور ، ج 5 ، ص 12 . ( 5 ) الدر المنثور ، ج 5 ، ص 13 .